مقدمه

سرور دیتابیس یا سرور پایگاه داده یک سیستم رایانه‌ ای است که  به دیگر کامپیوترهای متصل به آن خدمات دسترسی و بازیابی به داده‌ ها را ارائه می ‌دهد. سرورهای پایگاه داده کامپیوترهایی با قدرت بالا هستند که داده های ذخیره شده در سرور را برای شبکه ‌ای از کاربران و دستگاه ها ذخیره و مدیریت می کنند. اصطلاحات سرورهای پایگاه داده، سیستم های مدیریت پایگاه داده (DBMS) و DBMS رابطه ای (RDBMS) به جای یکدیگر مورد استفاده قرار می گیرند، اما RDBMS رایج ترین نوع مدیریت پایگاه داده است. در مجموع، راه ‌حل ‌های سرور پایگاه داده، مدیریت داده‌ های مرکزی، امنیت، کنترل ‌های دسترسی و مجوزها و یک مخزن تعاملی برای شبکه ‌ای از کاربران را ارائه می‌ دهند. در ادامه مطلب به صورت دقیق ‌تر سرور دیتابیس را بررسی خواهیم کرد، با ما همراه باشید.

سرور دیتابیس یا Data Server چیست؟

به زبان ساده سرور دیتابیس ماشینی است که نرم افزار پایگاه داده را اجرا می‌کند تا سیستم بتواند خدمات دسترسی و پردازش اطلاعات را ارائه دهد. Data Server یک جزء حیاتی در محیط محاسباتی Client Server است که در آن اطلاعات مهم تجاری درخواست شده توسط سیستم های کلاینت را ارائه می ‌دهد و شامل سخت افزار و نرم افزاری است که پایگاه داده را اجرا می ‌کند. سمت نرم افزار سرور پایگاه داده یا نمونه پایگاه داده، برنامه کاربردی پایگاه داده پشتیبان قرار دارد که مجموعه ‌ای از ساختارهای حافظه و فرآیندهای پس زمینه را شامل می ‌شود. همه این عناصر نرم ‌افزاری با یکدیگر کار می ‌کنند تا دسترسی به مجموعه ‌ای بزرگ از اطلاعات را امکان ‌پذیر نمایند. بخش سخت ‌افزار سیستمی متشکل از قطعات ذخیره‌ سازی و پردازشی است که نگهداری و استفاده از اطلاعات پایگاه داده را ممکن می‌ سازد.
عموما پایگاه‌ های داده به ظرفیت ذخیره سازی زیاد و تراکم حافظه بالا برای پردازش کارآمد داده ها نیاز دارد. این الزامات به این معنی است که دستگاه میزبان پایگاه داده معمولاً یک رایانه پیشرفته و اختصاصی است. بسیاری از شرکت ‌ها از سرور پایگاه داده برای ذخیره سازی استفاده می ‌کنند. کاربران می ‌توانند با اجرای یک پرس و جو با استفاده از زبان پرس و جو مخصوص پایگاه داده به داده ‌ها دسترسی داشته باشند. به عنوان مثال، SQL نمونه خوبی از زبان پرس و جو است.

سرورهای دیتابیس برای چه اهدافی قابل استفاده هستند؟

سرورهای دیتابیس اصلی ‌ترین ابزار جریان و حفظ داده‌ ها هستند که در اکثر برنامه ها و ابزارهای مورد نیاز سازمان ‌ها و مصرف کنندگان استفاده می ‎شود، به صورت موردی می ‌تواند به موارد زیر اشاره کرد:

مدیریت مرکزی داده‌ ها

افراد و سازمان ‎ها در هر جایی که باشند به مدیریت و ذخیره ‌سازی اطلاعات نیازمند هستند. از سرویس گیرنده‌ های ایمیل گرفته تا ذخیره داده‌ های برنامه‌ های کاربردی حیاتی، سرورهای دیتابیس یک پایگاه مرکزی برای مدیریت و نگهداری داده ها ارائه می دهند. در حالی که سازمان‌ های کوچک می‌ توانند از یک سرور فایل یا NAS برای نیازهای ذخیره‌ سازی استفاده کنند، سرورهای پایگاه داده گامی برای مقیاس ‌بندی حجم کاری بزرگ ‌تر مثل شبکه هستند.

حفظ یکپارچگی داده‌ ها

با توجه به اهمیت داده ها، چه اختصاصی و چه توسط مصرف کننده، امنیت باید مورد توجه قرار گیرد. سرورها به طور طبیعی داده‌ ها را به صورت کامل تقسیم بندی می کنند. با این حال، سرورهای پایگاه داده، به طور خاص، می ‌توانند اطمینان حاصل کنند که کنترل های دسترسی، الزامات مدیریت ریسک سازمانی را برآورده می‌ کنند. ویژگی ‎هایی مانند اعتبار سنجی تعریف شده توسط کاربر و محدودیت های یکپارچگی بیشتر از داده‌ ها توسط سرور دیتابیس ارائه می ‌شود.

پشتیبانی از چندکاربری

یک سرور پایگاه داده می ‌تواند برای یک کارمند اداری کوچک یا یک شبکه جهانی از کاربران فردی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در هر صورت، دسترسی چند کاربر به پایگاه‌ های داده، از جمله مجوزهای به‌ روزرسانی، حذف یا بازیابی داده‌ ها، از ویژگی ‌های اصلی سرور دیتابیس است. کاربران مختلف پایگاه داده عبارتند از:

  •  برنامه‌ نویسان کاربردی
  •  توسعه دهندگان برای ساخت و نگهداری DBMS
  • مدیران پایگاه داده
  •  کل DBMS و پرسنل پشتیبانی را مدیریت کنید
  •  کاربران نهایی
  •  افرادی که با DBMS درگیر هستند

سهولت به اشتراک گذاری داده‌ ها

پایگاه‌ های داده، پایه و اساس اکثر وب سایت ‌ها و برنامه‌ های کاربردی وب و همچنین توانایی آن‌ ها برای ایجاد، ارائه و حفظ داده‌ ها برای اهداف ارتباطی است. با یک پروتکل مجوز، سرورهای پایگاه داده از راه دور قابل دسترسی هستند و برای سرویس‌ دهی به حجم‌ های کاری مدرن و پرس و جوهای پیچیده ساخته شده ‌اند. تعداد زیادی از کاربران می‌ توانند به طور همزمان به پایگاه‌ های داده دسترسی داشته باشند، با یکدیگر همکاری کنند و سوابق را به روز کنند.

سرورهای دیتابیس چگونه کار می ‌کنند؟

اکثر سرورهای پایگاه داده بر اساس مدل سرویس Client Server کار می ‌کنند و درخواست ‌هایی را از دستگاه ‌های کلاینت و کاربران مربوطه دریافت می‌ کنند و سپس پاسخ مورد نظر را بر می‌ گردانند. سرورهای دیتابیس ابزارهای پرقدرتی هستند که می‌توانند با چندین پایگاه داده کار کنند تا منابع را به مشتریان ارائه دهند، گاهی اوقات با کمک واسطه هایی مانند سرورهای برنامه کاربردی و سرورهای وب این هدف محقق می‌ شود. به عنوان مثال، پایگاه ‌های داده می ‌توانند منابعی را بدون سرور وب یا برنامه کاربردی (معمولاً در محل) در اختیار مشتریان قرار دهند. ابزارهای کمتر پیچیده به سرور برنامه نیاز ندارند، در حالی که امروزه بسیاری از سرورهای برنامه دارای قابلیت‌های وب سرور هستند.

نحوه کار:

سرور پایگاه داده، سیستم مدیریت پایگاه داده (DBMS) و خود پایگاه داده را ذخیره می‌ کند. نقش اصلی آن دریافت درخواست ‌ها از ماشین های کلاینت، جستجوی داده های مورد نیاز و ارسال نتایج است. DBMS عملکرد سرور پایگاه داده را فراهم می ‌کند و برخی از DBMS ها (به عنوان مثال MySQL) دسترسی به پایگاه داده را فقط از طریق مدل Client Server فراهم می‌ کنند. سایر DBMS ها (مانند SQLite) برای پایگاه داده‌ های تعبیه شده استفاده می‌ شوند. کلاینت ‌ها از طریق یک برنامه Front-end که داده‌ های درخواستی را روی ماشین کلاینت نمایش می دهد، یا از طریق یک برنامه Back-end که روی سرور اجرا می شود و پایگاه داده را مدیریت می کند، به سرور پایگاه داده دسترسی پیدا می ‌کنند. استاندارد ODBC (Open Database Connectivity) وظیفه فراهم کردن یک API را به عهده دارد که به مشتریان اجازه می ‌دهد با DBMS ارتباط برقرار کنند ODBC به نرم افزارهای لازم در هر دو طرف کلاینت و سرور نیاز دارد.

نمونه های سرور دیتابیس

در زیر لیستی از سرورهای پایگاه داده معروف و پرکاربرد آمده است. با این وجود گزینه ‌های در دسترس فقط اینها نیستند و با کمی تحقیق و ‌جست‌ و جو می ‌توانید سرورهای دیگری هم پیدا کنید.

MySQL

MySQL یک سیستم مدیریت پایگاه داده رابطه ای منبع باز مبتنی بر SQL (RDBMS) است. MySQL در نسخه رایگان و پولی ارائه می ‌شود و از لینوکس و ویندوز پشتیبانی می‌ کند. این سیستم، تجزیه و تحلیل بومی، بلادرنگ و سرویس یکپارچه را برای پایگاه های داده OLAP و OLTP ارائه می ‌دهد. نسخه رایگان اکثر قابلیت ‌های لازم را ارائه می‌ دهد و دارای چندین رابط کاربری در دسترس است.

PostgreSQL

PostgreSQL یک DBMS شی رابطه ای پیشرفته است. PostgreSQL به گونه ای طراحی شده است که به کاربران امکان می‌ دهد توابع سفارشی را با استفاده از زبان های برنامه نویسی مختلف از جمله C/C++، جاوا و غیره اضافه کنند. PostgreSQL از ویندوز و لینوکس پشتیبانی می‌ کند و از ویژگی‌ های منحصر به ‌فرد آن می ‌توان به امنیت عالی داده و بازیابی سریع داده ها اشاره کرد.

مایکروسافت SQL Server

Microsoft SQL Server یک سیستم مدیریت پایگاه داده رابطه ‌ای است که عمدتاً برای ذخیره و بازیابی داده‌ های درخواست شده توسط برنامه‌ های کاربردی دیگر استفاده می ‌شود. سرور MSSQL به بسیاری از کاربران اجازه می ‌دهد تا به طور همزمان به یک پایگاه داده دسترسی داشته باشند. SQL Server مایکروسافت از چندین زبان برنامه نویسی مانند Assembly، C/C++، Linux پشتیبانی می‌ کند و روی ویندوز و لینوکس کار می‌ کند.

SQLite

SQLite یک سیستم مدیریت پایگاه داده منبع باز است که به زبان برنامه نویسی C نوشته شده است. SQLite داده‌ ها را در یک فایل متنی روی دستگاه ذخیره می ‌کند و از سیستم عامل‌ های مک، ویندوز و لینوکس پشتیبانی خواهد کرد. SQLite برای پایگاه داده های کوچک یا متوسط مناسب است.

MS Access

مایکروسافت اکسس یک سیستم مدیریت پایگاه داده است که به کاربران اجازه می دهد اطلاعات را برای ارجاع، گزارش و تجزیه و تحلیل ذخیره کنند. Microsoft Access به کاربران کمک می‌ کند تا مجموعه داده‌ های بزرگ را تجزیه و تحلیل کنند و داده‌ ها را بهتر از Microsoft Excel یا سایر برنامه های صفحه گسترده مدیریت کنند. مایکروسافت اکسس از ویندوز مایکروسافت پشتیبانی می ‌کند و این گزینه اصلی برای وب سایت‌ های تجارت الکترونیک است.

MongoDB Atlas

سیستم پایگاه داده MongoDB به عنوان یک نسخه رایگان و تجاری در دسترس است. MongoDB برای برنامه‌ هایی توسعه یافته است که از داده‌ های ساختاریافته و بدون ساختار استفاده می ‌کنند و موتور آن از اسناد JSON و NoSQL پشتیبانی می ‌کند. MongoDB به جای استفاده از SQL برای سازماندهی داده ها، داده ها را به عنوان اسناد ذخیره می ‌کند و این یک ویژگی عالی برای کسب ‌و کارهایی است که نیاز دارند تا داده‌ هایی با فرمت‌ ها مختلف را ذخیره و مدیریت کنند، برای آَشنایی بیشتر به مقاله ما با عنوان مزایای MongoDB مراجعه کنید.

اوراکل

اوراکل یکی از محبوب ‌ترین DBMS های شی رابطه ای را ارائه می ‌دهد. آخرین نسخه آن شامل طیف گسترده ای از پیشرفت های چند مدل، چند کاره است. DBMS از JSON باینری پشتیبانی می‌ کند و اسکن داده‌ ها را ده برابر سریعتر از نسخه‌ های قبلی ارائه می‌ دهد. این سیستم توسط ویندوز، لینوکس و بسیاری از نسخه‌ های سیستم عامل یونیکس پشتیبانی می شوند.

نتیجه‌ گیری

در این مقاله سعی کردیم هر چیزی را که در مورد سرور دیتابیس نیاز بود بدانید به شما بگوییم، حالا می ‌دانید که سرور دیتابیس چیست، چگونه کار می ‌کند و معروف‌ ترین سرورهای دیتابیس را هم می‌شناسید. با خیال راحت راه‌حل‌های مختلف را آزمایش کنید و گزینه ‌های رایگان را امتحان کنید تا ببینید برای اهداف مورد نظر شما مناسب هستند یا خیر