مقدمه

در صورتیکه با سیستم های کامپیوتری و نرم افزاری سر و کار دارید حتماً تا به حال نام های دیتابیس و سرور را زیاد شنیده ‌ا‌ید. اما شاید مانند بسیاری از افراد شما نیز به طور دقیق ندانید که تفاوت دیتابیس و سرور در چیست. همین موضوع می‌ تواند شما را دچار مشکل کند. همچنین اگر بخواهید برای شرکت و یا کسب و کار خود سایت راه بیندازید باید تفاوت این دو مورد را بدانید تا بتوانید بهترین انتخاب را کنید. در این مقاله می خواهیم به تفاوت این دو بپردازیم.

دیتابیس چیست؟

در ابتدا می خواهیم شما را با تعریف دیتابیس آشنا کنیم. دیتابیس مجموعه ای از داده ها است که از منابع مختلفی گردآوری شده اند و به گونه ‌ای که خودمان از قبل برای آن مشخص کرده‌ایم سازماندهی شده و در یک جا ذخیره می شوند. نام دیگر دیتابیس پایگاه داده است که با تعریفی که ارائه دادیم مطابقت دارد.
دیتابیس ها در گذشته و در ابتدای ایجاد آن ها به شکل امروزی نبودند و تنها ستون های ساده ای بودند که داده های ذخیره شده را نمایش می دادند. اما امروزه قابلیت دیتابیس ها بسیار گسترده شده است و نه تنها دیتابیس های مختلف با یکدیگر ارتباط دارند، بلکه قابلیت های گوناگون آن ها توسط نرم افزارها قابل کنترل است. با استفاده از نرم افزارهایی مانند SQL Server امکان استفاده و تغییر امکانات دیتابیس وجود دارد.
هر دیتابیسی از سه مورد بسیار مهم تشکیل شده است. اولین مورد سیستم مدیریت پایگاه داده یا DMBS است. مورد بعدی موتور نرم افزاری پایگاه داده و در نهایت آخرین مورد ساختار مشخص داده ها یا همان طرح پایگاه داده است. این سه مورد اساس کارکرد دیتابیس ها هستند. حال در ادامه تفاوت دیتابیس و سرور می خواهیم انواع دیتابیس ها را معرفی کنیم.
دیتابیس ها انواع گوناگونی دارند که با توجه به کاربرد از آنها استفاده می شود. مثال هایی از انواع مختلف دیتابیس ها شامل دیتابیسSQL Server ، دیتابیس Oracle، دیتابیس DB2، دیتابیس Microsoft Access و… هستند و از بین این انواع گوناگون، معمولا دیتابیس های Oracle، SQL Server و DB2 بیشتر استفاده می شوند.

سرور چیست؟

حال که با مفهوم دیتابیس آشنا شدید؛ برای فهمیدن تفاوت این دو کافی است که مفهوم سرور را نیز بدانید. استفاده اصلی سرور برای کنترل سایت و مدیریت آن است به اینصورت که سرور مانند یک رایانه بسیار قدرتمند است که به صورت تمام وقت و ۲۴ ساعته فعال بوده و در حال کار است. تمام اطلاعات مربوط به سایت ما درون سرور ذخیره می شود.
به عنوان مثال هنگامی که کاربری می خواهد به سایت شما وارد شود ابتدا درخواست کاربر به سرور ارسال شده، سپس طبق اطلاعات مختص به کاربر که قبلاً در سرور ذخیره شده است، شناسایی شده و به او اجازه ورود داده می شود و با توجه به سطح دسترسی او امکان نمایش اطلاعات سرور برایش وجود دارد.
حال در ادامه تفاوت دیتابیس و سرور به انواع سرورها می پردازیم. سرورها نیز مانند دیتابیس ها انواع مختلفی دارند که باز هم با توجه به نوع استفاده، شما باید نوع مناسب سرور را انتخاب کنید. چند نمونه از سرورهای معروف و پر استفاده شامل سرور Email، سرور Database، سرور Web، سرور تیغه ای، سرور DNS و… است.
اندازه سرور با توجه به تعداد کاربران و بزرگی سازمان استفاده‌ کننده تعیین می شود. به این صورت که هر چه فعالیت ما بیشتر و متنوع تر باشد، نیاز به ظرفیت ذخیره سازی و توان بیشتری در سرور خود داریم. معمولاً نیاز نیست که برای یک شرکت چندین سرور تهیه شود چراکه یک سرور می تواند به طور همزمان چندین عملیات را مدیریت کند و فقط لازم است که سخت افزار و توان سرور متناسب با فعالیت های خواسته شده باشد.

سرور دیتابیس یا همان Database Server چیست؟

سرور دیتابیس در واقع نوعی سرور است که در دسته بندی و مثال هایی که از انواع سرورها زدیم نیز به آن اشاره شد. این سرور نیز مانند بقیه سرورها برای ذخیره و مدیریت داده های موجود استفاده می شود. در این نوع سرور این داده ها در یک پایگاه داده واحد قرار دارند و به همین دلیل به آن سرور دیتابیس گفته می شود. با استفاده از این نرم افزار مدیریت داده های موجود در یک پایگاه داده بسیار راحت تر شده و داده ها به سرعت به روز رسانی و کنترل می‌شوند.

شباهت و تفاوت دیتابیس و سرور

حال می خواهیم به بررسی شباهت و تفاوت دیتابیس و سرور بپردازیم تا مفهوم هر دوی آن ها را بهتر متوجه شویم. ابتدا به شباهت های آنها می پردازیم. هر دو آن ها قابلیت مجازی شدن را دارند. همچنین هر دوی آنها می ‌توانند چندین فعالیت را برای ما انجام داده و داده ها را به صوت به روز در اختیار ما قرار دهند.
در هر دو مورد چندین کاربر می توانند همزمان از خدمات استفاده کنند و هر دو دارای ویژگی ‌ها و عواملی برای تامین امنیت سیستم هستند. حل تفاوت این دو در چیست؟ تفاوت سرور و دیتابیس به تعریف آنها برمی گردد. به این صورت که دیتابیس یا همان پایگاه داده به صورت مخزنی است که داده ها در آن جمع آوری شده و نگهداری می‌شوند. اما سرور سخت افزاری است که مدیریت یک سایت، شبکه و یا غیره را برعهده داشته و دسترسی و اعمال کاربرهای متصل به آن را نیز مدیریت می‌کند.

تعریف هاست

حال که با مفهوم دیتابیس و سرور به صورت جداگانه و شباهت و تفاوت دیتابیس و سرور آشنا شدید، مفهومی به نام هاست را معرفی می کنیم. به علت احتمال بالای شنیدن نام هاست در کنار نام این دو، لازم است بدانید که هاست چه تفاوتی با دیتابیس و سرور دارد. هاست به قسمت های مشخصی که سرور به آنها تقسیم می شود گفته می شود و در واقع جزیی از سرور است.
تفاوت هاست با سرور مجازی چیست؟ سرور مجازی هم در واقع تعریفی مانند تعریف هاست دارد. به این صورت که قسمتی از سرور است که در صورت وجود آن، امکان دسترسی به قابلیت هایی از جمله داشتن کنترل پنل دلخواه، برنامه ریزی ربات های خاص، استفاده از برنامه ها و اپلیکیشن های خاص، دسترسی به SSH و غیره وجود دارد.

بررسی چند نمونه دیتابیس

در ادامه مقاله می خواهیم چند نوع دیتابیس و سرور را معرفی کرده و به بررسی آن ها بپردازیم تا تفاوت بین آن ها را بهتر متوجه شویم. در ابتدا می‌خواهیم دو دیتابیس MySQL و MongoDB را بررسی کنیم. یکی از بزرگترین مزیت هایی که دیتابیس MySQL دارد، رایگان بودن آن است و در صورت استفاده از آن نیاز به پرداخت هیچ هزینه ای ندارید.
همچنین این دیتابیس قابلیت استفاده از انواع مختلف رابط های کاربری را داشته و با دیتابیس های دیگر به راحتی منطبق می شود. از مشکلات آن پشتیبانی نکردن از XML و OLAP است. دیتابیس دیگر یا همان دیتابیس MongoDB یکی از ساده‌ ترین دیتابیس ها در استفاده بوده و سرعت بسیار بالایی نیز دارد. این دیتابیس ساختار خاص و مشخصی نداشته و بسیار انعطاف پذیر است و همچنین از زبان SQL نیز استفاده نمی ‌کند.
شاید بتوان گفت بزرگ ترین مزیت آن سرعت بسیار بالای آن در بروز رسانی، انتقال داده ها، ذخیره و پردازش آن ها است و به راحتی می توانید حجم بسیار زیادی از اطلاعات را در کم ترین زمان در آن جست و جو کنید. این دیتابیس رایگان نیست اما هزینه زیادی نیز ندارد. از مشکلات آن می ‌توان به طولانی بودن زمان راه اندازی، محدودیت حافظه و مشکلات امنیتی که در برخی موارد به وجود آمده اند اشاره کرد.

بررسی چند مثال برای سرور

در آخرین مبحث این مقاله، به بررسی چند نمونه از سرورهایی که در ابتدا به آن ها اشاره شد می پردازیم. همان طور که گفتیم انتخاب سرور در درجه اول به استفاده شما از آن بستگی دارد. به عنوان مثال وب سرور، سروری مناسب برنامه ها و فعالیت های تحت وب است و سروری مثل ایمیل سرور، برای مشاغل خاص که به صورت گروهی به تبادل نامه های الکترونیک می پردازند مناسب است.
حال وب سرور را بررسی می‌کنیم. همانطور که گفتیم این سرور برای برنامه های تحت وب عمل می کند و هم به صورت نرم افزاری و هم سخت افزاری امکان ارائه خدمات را دارد. این سرور دو مدل داشته و می توانید با استفاده از آن داده های موجود بر روی هر گونه وبسایتی را ذخیره و استفاده کنید. سرور بعدی که بررسی می کنیم FTP سرور است.
این سرور برای انتقال فایل ها و پرونده ها در بین دستگاه های موجود در یک شبکه به کار می ‌رود و در سازمان ها و گروه هایی که با هم کار می کنند، یکی از سرور های بسیار پر استفاده است و با کارکرد و قابلیت هایی که دارد، کار این گروه از افراد را بسیار ساده می کند.
اما در آخر مهم‌ترین نوع از انواع سرور ها که برای داشتن یک سایت هرچند ساده نیز حتماً به آن نیاز دارید معرفی می کنیم. Domain سرور یا سرور دامنه که با استفاده از این سرور می توانید اعتبار دستگاه های متصل به شبکه تان را بررسی و تایید کنید و پشتیبانی لازم را از نظر مجازی و فیزیکی برای آن ها فراهم آورید.